لسان الملك سپهر
1778
ناسخ التواريخ ( زندگانى پيامبر ) ( فارسي )
بىمضمضه و استنشاق به وضو نمىپرداخت . گاه بيك غرفه و گاه به دو غرفه و وقتى به سه غرفه مضمضه و استنشاق كردى ؛ و در هر سه حال وصل فرمودى ، يعنى نيم غرفه را به مضمضه و نيمى را به استنشاق بردى . و به روايتى كه ضعيف شمردهاند يك نوبت ميان مضمضه و استنشاق فصل فرمود . اما استنشاق را به دست راست و استنجا را به دست چپ كرد ، و بيشتر وقت اعضاى وضو را دو كرّت يا سه كرّت بشستى و همه سر را مسح بكردى ؛ و اگر گاهى بر مسح بعضى از سر اكتفا كردى تكميل بر عامه نمودى و مسح باطن گوش به انگشت سبابه و ظاهر گوش را به انگشت ابهام فرمودى . و گويند : در مسح كردن حديثى استوار صادر نشده گاهى محاسن را و گاهى اصابع را تخليل مىفرمود و اگر انگشترى در انگشت داشتى تحريك كردى ، در اول وضو بسم اللّه و در آخر اشهد ان لا إله الّا انت و استغفرك و اتوب اليه مىفرمود . و نيز گاهى مىفرمود : الّلهمّ اغفر لي ذنبى و وسّع لى فى دارى و بارك فى رزقى . و موافق احاديث ضعيفه در شستن هر عضوى دعائى خواندى و آب وضو كسى بر دست او نريختى الّا نادرا ؛ و اعضاى وضو را با چيزى خشك نمىساخت . و آب وضوى آن حضرت مدّى و آب غسل صاعى بود و از اسراف در آب وضو و غسل نهى مىفرمود ، و هنگام غسل آب بر دست راست و دست چپ بريختى ، و هر دو دست را بشستى ، بعد از آن عضو شامل را غسل فرمودى ، آنگاه بر زمين يا ديوار دست ماليدى و بشستى پس مضمضه و استنشاق نمودى آنگاه روى و دستها را بشستى و آب بر سر ريختى و ساير جسد مبارك را بشستى ؛ و از آن موضع دور شدى و قدمها را غسل دادى ؛ و در سفر و حضر مسح بر موزه كشيدى ، و مدّت مسح در سفر سه شبانه روز ، و در حضر يك شبانه روز تعيين فرموده ، و صحيح آن است كه بر ظاهر موزه مسح كشيده و در مسح و غسل هيچ تكليف نبود ؛ و بلكه اگر موزه بر شرايط مسح پوشيده بودى مسح كردى و الّا پاها را بشستى و خاصّه براى مسح موزه نپوشيدى . اين جمله راى اهل سنت و جماعت بود . اما علماى اثناعشريه از طريق اهل بيت روايت كنند : قال الصّادق عليه السّلام : كان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله أشدّ النّاس ترقّيا للبول حتّى أنّه كان اذا أراد البول عمد الى مكان مرتفع